groep1-2 groep3-4 groep5-6 groep7-8 contact onzeNieuweSite

Geschiedenis

Gebruikte materialen/bronnen

Werkblad

Van nul tot nu, deel 1, geschreven door T. Roep en C. LoerakkerHeksen, 
Junior Informatie, deel N26 geschreven door P. de LeuwBoek of Brandstapel, 
Verhalen over de Renaissance, geschreven door K. Verleyen, F. Leys, L. Sauviller
De heksenjacht in Europa 1450-1750, geschreven door B. Levack
Lesdoel

De kinderen kunnen aan het einde van de les uitleggen:
· hoe het fenomeen 'heks' en 'heksenvervolging' is ontstaan;
· hoe men te weten kwam of iemand een heks was
· hoe een heks eruit ziet;
· hoeveel slachtoffers er zijn gevallen bij de heksenvervolgingen.
Planning

De les duurt in totaal ongeveer 50 minuten.

5-10 minuten:Ik begin de les door in te gaan op de manier van leven rond 1500. Ik maak duidelijk dat de kerk, het geloof heel veel invloed had op het denken van de mens. Ik leg de relatie's goed-God en slecht-duivel. Ik vertel dat heksen gezien werden als helpers van de duivel.

10-15 minuten:Ik praat samen met de kinderen over heksen. Hierbij ga ik in op uiterlijke kenmerken, methoden om te achterhalen dat iemand heks zou zijn, heksenvervolging, aantal slachtoffers, 'bekende' heksen. De kinderen mogen hierbij ook meepraten. Ik geef zo veel mogelijk kinderen de gelegenheid iets te vertellen.

15-20 minuten:Ik deel de kopieën van de strip en het werkblad uit. Dit laat ik doen door de uitdeeldienst (2 kinderen). Ik laat de kinderen het werkblad maken. Dit doen zij zelfstandig (alleen). De antwoorden kunnen ze halen uit de strip en uit de les. Wie klaar is, mag een tekening van een heks maken of de strip inkleuren. Iedereen blijft in ieder geval zitten op zijn/haar plaats
Samenvatting gebruikte bronnen

Rond 1500, maar ook daarvoor en erna bepaalde de kerk of het geloof in belangrijke mate het leven en het denken van de mensen. Al het goede werd aan God toegeschreven. De slechte dingen konden echter niet makkelijk verklaard worden. Men ging ervan uit dat de slechte dingen (zoals, ziekte, misoogst, oorlog etc.) door de duivel werden ingegeven. De duivel zou hiervoor verbonden hebben gesloten met mensen op aarde. In iedere dorpsgemeenschap of stad waren er wel mensen die bovennatuurlijke krachten bezaten. Bijvoorbeeld mensen die door middel van geneeskrachtige kruiden mensen van een bepaalde ziekte konden genezen. Gewone mensen konden de gaven van deze mensen (meestal oude wijze vrouwen) niet begrijpen en dachten dat zij een verbond met de duivel hadden gesloten. Men noemde deze mensen heksen en werden gebruikt als zondebok. Iedereen kon iemand een heks noemen en dit aan de rechter doorgeven. Hij moest dan bepalen of iemand een heks was. Hiervoor had hij een boek met regels, de Heksenhamer. Hierin stond waaraan je een heks kon herkennen. De rechter haalde die persoon dan op en vroeg of zij een heks was. Als dit negatief beantwoord werd dan werd de vrouw gestraft. De beul kwam erbij en de vrouw werd gemarteld tot ze zou bekennen dat ze een heks was. Als de vrouw dan nog niet toegaf, werd ze verbrand op de brandstapel. Men dacht dat de kwade krachten die de heks zou bezitten pas weg waren als ze verbrand waren.

Hoe ziet een heks er uit?
Uiterlijke kenmerken van een heks:
Oude, lelijke vrouw,
Lang, zwart, slordig haar,
Mager,
Loopt krom,
Bezemsteel,
Puntige kin (met wrat erop),
Punthoed,
Kat,
Toverdrankjes en toverboeken
Heksenketel om drankjes te bereiden

Er waren verschillende manieren om erachter te komen of iemand een heks was:

De heksenwaag: de heks moest op de weegschaal en als ze minder dan 50 kilo woog dan was ze een heks. Een heks moest immers licht zijn om op een bezemsteel te vliegen. Als je op basis van deze methode geen heks bleek te zijn kon je hiervan een bewijs krijgen tegen betaling. Dat kostte toen ƒ6,50. Er was ook zo'n waag in Nederland in Oudewater (vlakbij Gouda). Deze is er nog steeds. 

De waterproef: de heks werd met een steen om haar nek in het water gegooid; als ze bleef drijven was ze een heks, als ze zonk was ze onschuldig (maar toch verdronken door de steen om haar nek).

Einde van de heksenjacht:
Men kwam erachter dat men onschuldigen terechtstelde;
Men begon te twijfelen aan de procedure van foltering, namen die dan gegeven werden waren onbetrouwbaar;
De rechters hadden steeds minder goed bewijsmateriaal;
Er werd fraude gepleegd;
Het kostte veel geld en leverde niet veel op.

Bekende heksen, uit:
Sneeuwwitje, Belle en het beest, Hans en Grietje, de Kikkerkoning, en nog veel meer sprookjes. 

Moderne heksen:De Heksen van Roald Dahl


Copyright © 2000 - 2005 Lesidee. Alle rechten voorbehouden.